29.10.2015

İrrasional ədədlər

İzahı 
Sonsuz dövrü onluq kəsr şəklində göstərilə bilməyən ədədlərə irrasional ədədlər deyilir.
Beləliklə,  square_root_02  irrasional adlanır.

 

İrrasional ədədlərin sadələşdirilməsi

a. Toplama və çıxma 

Qayda: Yalnız eyni ədədlərin kvadrat köklərini toplaya və ya çıxa bilərik.


square_root_02+square_root_02 
= 2 square_root_02

square_root_02 – 2 square_root_02 
= 3 square_root_02

square_root_02+squareroot_3large 
= sadələşdirilə bilməz.


b. Vurma və Bölmə 

Qayda: İrrasional ədədləri vura və bölə bilərik.


square_root_02squareroot_3large 
squareroot_6large

squareroot_6large÷ squareroot_3large 

=  square_root_02
Note:

 squareroot_6large÷ 2
sadələşdirilə bilməz.


squareroot_6largex 2
= 2 squareroot_6large
İrrasional ədədləri tam ədədlərə vurduqda və ya böldükdə bu qaydadan istifadə edə bilərik.

 
Vürüğun kök altından çıxarılması

squareroot_24largesquareroot_4x6largesquare root 4 proper x squareroot_6large= 2 x squareroot_6large = 2 squareroot_6large



 squareroot_24large= 2 squareroot_6large

Kvadrat kök daxilindəki ədədin vuruqlarından biri kvadrat ədəddirsə, onda kvadrata vurula və kənara çıxardıla bilər. 


 squareroot_27largesquareroot_9x3large= 3 squareroot_3large

 
İrrasional ədədlər üzrə məsələlər 

Misal 1: Düzbucaqlının uzunluğu (2 + squareroot_3large)sm, eni isə (3 – squareroot_3large)sm-dır. Düzbucaqlının sahəsini tapın.

Sahə = (2 + squareroot_3large) (3 – squareroot_3large) = 6 – 2 squareroot_3large +3 squareroot_3large – 3
Sahə = (3 + 3 squareroot_3large) sm

Misal 2: Sadələşdirin  squareroot_8 x squareroot_3large=
squareroot_8 x squareroot_3largesquareroot_24large= 2 squareroot_6large

 
Məxrəcin irasionallıqdan azad edilməsi.

Bu məxrəcin irrasionallıqdan azad edilməsi üsuludur. 

Misal 1:
3
=
3
x
 square_root_02=square_root_02
square_root_02
square_root_02
_____
square_root_02
2

Qayda: Məxrəci rasional etmək üçün surət və məxrəci - məxrəcin qoşmasına vuraq lazımdır.

Misal 2: Məxrəc ifadə olduqda.

  5  
=
    5   
x
2 – squareroot_3large)=5 ( 2 – squareroot_3large)
(2 + squareroot_3large)
( 2 + squareroot_3large)
( 2 – squareroot_3large)4 – 2   squareroot_3large+ 2 squareroot_3large – 3
=
5(2 – squareroot_3large)
=
5 ( 2 – squareroot_3large)
1  

Qayda:
 Kəsrin məxrəcini irrasionallıqdan azad etmək üçün kəsrin surət və məxrəcini məxrəcin qoşmasına vurmaq lazımdır. This eliminates the surd from the denominator.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Xahiş edirəm təkcə yazı ilə bağlı öz rəylərinizi qeyd edəsiniz...
Şəxsi suallar,öyrənmək və soruşmaq istədikləriniz varsa,əlaqə formu və ya informasiya formu
Rəy, tövsiyyə və iradlarınız üçün isə Qonaq Dəftəri dən istifadə edin!